Sanat, tarih boyunca, insanlar için önemli olmuştur. Mağara resimlerinden beri bilinen sanat, zamanın ilerlemesi ve teknolojinin gelişmesiyle bazı yeni dallar doğurmuştur. Bunlara en basitinden Sinemayı örnek verebiliriz. Ama bizim ilgileneceğimiz kısım 3D olacak.
Giriş:
Sanat, tarih boyunca, insanlar için önemli olmuştur. Mağara resimlerinden beri bilinen sanat, zamanın ilerlemesi ve teknolojinin gelişmesiyle bazı yeni dallar doğurmuştur. Bunlara en basitinden Sinemayı örnek verebiliriz. Fakat daha yakın geçmişten bahsedersek, sanatçıların tuval yerine monitör kullanmaya başlamasıyla yeni bir sanat dalı daha doğdu: CG Arts (Computer Graphics Arts)
Bilgisayar Grafiği Sanatı denilen bu eserleri, bu işlerle biraz da olsa ilgilenen herkes mutlaka görmüştür. Fotoğraftan daha güzel Photoshop harikaları veya video çekimden daha gerçekçi üç boyutlu animasyonlar. Biz burada daha çok üç boyut konusunu inceleyeceğiz.
3D kavramı, 3 boyuttan gelir (ingilizcede "3 Dimensions"). Geometride gördüğümüz şekilleri, yani üçgen dörtgen daire gibilerini, iki boyutlu olarak adlandırırız. Çünkü bu şekiller tek bir düzlemde yer alırlar ve bu düzlemdeki yerleri, ikili koordinat bilgileri ile gösterilebilir. Örneğin bir karenin dört köşesini, yatay ve düşeydeki hizaları ile gösterebiliriz: (2,5),(10,5),(2,-3),(10,-3) Bu şekilde bir kenarı 8 birim olan bir kare çizmiş olduk. Bu sayı çiftlerindeki ilk sayı X ekseninde, ikinci sayı ise Y eksenindeki hizayı verir.
Üç boyutlu bir cisim için ise X ve Y yetersiz kalır. Dikkat ederseniz "cisim" dedim çünkü "şekil" kavramı iki boyut içinde kullanılabilir. Üç boyutlu nesnelerde, üçüncü boyut için Z ekseni kullanılır. Z ekseni yükseklik veya genişliği değil, derinliği bildirir. Derinlik olunca da cisim, düzlemden çıkar artık uzayda olur.
3D ile yapılan çalışmalar özellikle son yıllarda çok gelişti. Sinemada artık bir sürü 3D animasyon film görebiliyoruz: Incredibles, Shrek, Finding Nemo, Ice Age, Final Fantasy, Toy Story... Sadece animasyon değil, normal filmler için de bazı çekilmesi zor veya imkansız sahneleri 3D ortamında hazırlıyorlar. Özellikle reklam sektörü de bu işin değerinin farkında. Gördüğünüz araba reklamlarının birçoğundaki arabalar gerçek araba değil. Böyle güzel sonuçları gören insanlar, "Ben de bir şeyler yapmalıyım" diyor kendi kendine ama başlayacak bir yer bulamıyor. İşte bu yazı dizisi bu noktada devreye giriyor ve size bir başlangıç sunuyor.
Öncelikle hangi yazılımı kullanacağınıza karar vermelisiniz. Bunun için Google'dan bu konuyu araştırın, Türkçe veya diğer dillerde büyük 3D siteleri veya forumları var. Bunlara sorabilirsiniz; ama alacağınız yanıt hep cevap verenin kendi kullanacağı yazılım olacaktır. Çünkü uzun zaman onu kullanmıştır, menülerine, yapısına alışmıştır ve onun iyi olduğunu düşünüyordur. Aslında yazılım çok da fark etmez. çok zayıf, bilinmeyen bir yazılım seçmediğiniz sürece çok sorun olmaz. Temelde hepsi birbirine benzer. Neredeyse düğmelerin yerleri dışında değişiklik yok diyebiliriz ama bu da haksızlık olur. Çünkü her programda, diğerlerinde zayıf olan bir şey daha güçlü tutulmuştur. Hangisi daha iyi tartışması hep vardı ve hep olacak da. Bunun bir cevabı yok; ama esas olan, ister 3D Studio Max kullanın, ister Maya, ister XSI, Lightwave yada şu anda hatırlayamadığım başka programlar, önemli olan bir şeyler çıkarabilmenizdir.
Bu yazı dizisi boyunca 3DSMax kullanacağız. Bunun sebebi daha iyi olması veya başka bir şey değil. Sebebi, benim uzun süredir bu programı kullanıyor olmam ve bunun üzerinden anlatırsam daha doğru bilgiler verecek olmam. Tabi mantık hep aynı olduğu için anlatacaklarım diğer programlarda da işleyecektir. Belki küçük farklar, belki sadece isim değişiklikleri, bazen tamamen aynı.
* Maya kurmak isteyenlere bir uyarı: Maya yüklenirken Ethernet kartı istiyor. Olmayanlar bir kart alabilir, yada bilgisayarda bu kart varmış gibi gösteren programlar kullanabilir.
3DSMax'ı atığınızda, önce çok karmaşık görünmeyecektir size. Fazla buton yok, fazla düğme yok gibi görünür ama öyle değildir. Gördüğünüz ve göreceğiniz her menünün altında yeni menüler belirecektir, ve bunların altından yenileri... Bu yüzden birinin oturup, sıfırdan kendi kendini geliştirmesi pek sık rastlanan bir durum değildir. Yeni bir kullanıcı için ilk önerim bir kitap almasıdır. Her ne kadar burada bir şeylerden bahsedilecek olsa da, açıkçası kitabın yerini tutmayacağı görüşündeyim. İngilizcesi olanlar help dosyalarından da fazlasıyla yardım alabilirler.
Aşağıda bu help dosyasındaki arayüz tanıtımını görüyorsunuz:
- Menu Bar: Her programda gördüğünüz, File, Edit diye giden menü.
- Window/Crossing selection toggle: Seçim yaparken seçtiğiniz alanın sadece içini mi yoksa temas ettiğiniz her şeyin mi seçilmesini ayarlamanızı sağlar.
- Snap tools: İnce ayarlar için, örneğin bir şeyi taşırken, bir noktaya veya ayarladığınız başka bir şeye yaklaştığınızda oraya yapışmasını sağlar.
- Command panels: Sık kullanacağınız menüler buradadır. (Create, Modify, Hierarchy, Motion, Display, Utilities)
- Object categories: Create (Yarat) menüsü altında yaratacağınız nesnenin kategorisini seçeceğiniz yer. (Geometry, Shapes, Lights, Cameras, Helpers, Space Warps, Systems)
- Rollout: Ana menülerin altındaki kategorilere ayrılmış açılır menüler.
- Active viewport: Viewport, yaptıklarınızı gördüğünüz pencerelerdir. Active viewport ise o anda seçili olan viewporttur.
- Viewport navigation controls: Viewporttaki görüş alanınız veya açınız ile ilgili ayarları yapabileceğiniz düğmeler.
- Animation playback controls: Animasyonunuzu viewportta izlerken kullanacağınız "play", "pause" gibi tuşlar.
- Animation keying controls: Animasyon oluştururken, anahtar kare eklemek için kullanacağınız tuşlar.
- Absolute/Relative coordinate toggle and coordinate display: Mouse'un veya seçili objenin koordinatlarını gösterir.
- Prompt line and status bar: Seçili aracın nasıl kullanılacağını basitçe açıklar.
- MAXScript mini-listener: Scriptleri gözlemenizi sağlar.
- Track bar: Animasyon kareleri.
- Time slider: Zaman çubuğu. Kaydırarak animasyonun istediğiniz karesine gitmenizi sağlar.
- Main toolbar: Sık kullanacağınız araçlar. Örneğin taşıma, döndürme, boyutlandırma, geri al, yinele...
Bütün bu menülerin ve düğmelerin işlevlerini yeri geldikçe göreceğiz ama bazı temel şeylerin bilinmesi gerekir. Bunlar çoğu bilgisayar kullanıcısının zaten daha önce karşılaştığı veya tahmin edebileceği şeyler ama yine de biraz bahsetmek iyi olabilir.
Geri Al ve Yinele tuşlarına sağ tıklarsanız, bir seferde kaç kademe geri veya iler alacağınızı seçebilirsiniz.
Main toolbar'daki Select by Name tuşu ile karışık sahnelerde nesneyi seçmek için onu tıklamaya çalışmak yerine ismi ile seçebilirsiniz. (Yani çalışmalarınızda kullandığınız nesnelere anlamlı isimler verin.)
Select by Name'in hemen sağındaki tuşa dikkat ederseniz, sağ alt köşesinde küçük bir ok olduğunu görürsünüz. Bu ok, o düğmenin tek bir düğme olmadığını, basılı tutulduğunda altında yeni düğmeler belireceği anlamına gelir. Örneğin bu düğme için standart olan Rectangular Selection Region yerine, daire şeklinde seçim yapmanızı sağlayan Circular Selection Region'ı bu şekilde seçebilirsiniz.
Resimde 6 numara olarak gösterilen Açılır Menüler'in isimlerine tıklayarak açıp kapatabilir, tutup sürükleyerek yerlerini değiştirebilirsiniz. Eğer bu açılır menüler ekrana sığmayacak boyutlarda ise, veya ulaşmak istediğiniz menü ekranın dışına çıkmışsa, fareyi bu menü içinde boş bir yere getirirseniz 'el'e dönüşür bu şekilde tutup yukarı aşağı ilerleyebilirsiniz.
Fareyi viewport'ların arasındaki gri çizgilere getirirseniz, işaretçiniz 'ok'a dönüşür. Bu şekilde viewportların boyutlarını ayarlayabilirsiniz. Ayarladıktan sonra eski haline geri dönmek isterseniz ise, bu gri çizgiye sağ tıkladığınızda çıkan Reset Layout düğmesine tıklayabilirsiniz.
Viewport ismine (Top, Front, Left, Perspective veya başka bir şey) sağ tıklarsanız, karşınıza bir menü gelecektir.
Bunda;
Smooth+Highlights: Viewport'taki nesnelerin renkleriyle, gölgelendirmeleriyle birlikte görünmelerini sağlar.
Wireframe: Telkafes modu. Nesneleri tel kafes halinde görürsünüz. yani sadece poligonların dış hatlarını.
Edged Faces: İlk ikisinin karışımı gibi düşünebilirsiniz. Nesnelerin hem gölgelendirmelerini, hem de poligon hatlarını gösterir.
Show Grid: Izgarayı göster/gösterme.
Show background: Eğer arkaplan atanmışsa göster/gösterme.
Show Safe Frame: Viewportun boyutları değişken olduğu için bu seçenek, çıktı için ayarladığınız boyutlarda (örneğin 640x480), görüş alanının ne kadar olacağını gösterir.
Views: İstediğiniz görüş açısını buradan seçebilirsiniz.
Configure: Daha ayrıntılı ayarlara ulaşmanızı sağlar.
Sağ tıkladığınızda çıkan menüler ise dört parçaya ayrılmıştır. Sağ tıklarken seçili olan nesneye göre bu menüler değişiklik gösterebilir veya sayısında değişiklik olabilir.
İlk sefer için bu kadar yeterli gibi. Şu anda Max'ın arayüzünü, ne çeşit düğmelerin ve menülerin bulunduğunu biliyoruz, yani temel şeyleri. Bir dahaki sefere bir şeyler "yaratmaya" başlayacağız. Şimdilik hoşça kalın.
